Wat is de wijze van behandelen?

Een  therapeut start zijn consult met een analyse van de hulpvraag van de patiënt. 
Hiertoe is het nodig dat de therapeut een gericht gesprek aangaat met de patiënt (de anamese), gevolgd door een lichamelijk onderzoek.  
De orthopedische manueel therapeut kijkt daarbij naar door hem/haar beïnvloedbare factoren.

Van belang is hoe het weefsel aanvoelt, of het pijnlijk is voor druk en rek. Dit samen met het pijngedrag en uitstralingspatronen kan leiden tot het vinden van triggerpoints die behandeld kunnen worden met de naald. Triggerpoints liggen vaak in spieren maar soms ook niet het zijn dan "tenderpoints". Soms is er (meer) effect te verwachten wanneer niet op de pijnlijke plaats wordt geprikt. Het gaat dan vooral om de effecten op de pijn. Pijn kan soms goed voorgoed verdwijnen zonder dat de oorzaak ooit bekend wordt. De blokkade ligt dan in het zenuwstelsel. Afhankelijk van het doel is de naalddiepte 3 mm tot op sommige plaatsen wel 5 of 6 cm. De naald is zo dun dat deze niet of nauwelijks een ballons lek kan prikken. De insteekplaats bloed dan ook zelden. Pijn bij het prikkel kan soms even de bekende pijn oproepen, maar zakt daarna snel. Vaak is het niet meer dan een kriebelen van binnen met weinig tot geen napijn. Microscopisch gezien is de prikschade minimaal en hersteld volledig na 2 dagen.

Een "diagnose" staat voor een begrip over wat er aan de hand is.
Voor de orthopedische manueel therapeut is een nader begrippenkader van belang. 
Gebruikt wordt daarbij het indelingssysteem van stoornissen in functies (met inachtneming van stoornissen in anatomische structuren), beperkingen in vaardigheden /activiteiten en problemen in de participatie, ofwel de "International Classification of Functioning" (ICF). 
Deze indeling is erg theoretisch en in de praktijk worden daarom vaak "medische" diagnoses gebruikt. Wanneer een orthopedische manueel therapeut spreekt over diagnoses, dan worden daar echter geen medische diagnoses bedoeld. Medische diagnosis hebben een eigen juridisch kader. Voor de wet geldt de regel dat "onbekend"  betekent "onbekwaam". Een medische diagnose is daarom voor de orthopedische manueel therapeut glad ijs als hij zich daaraan waagt!De therapeut zal vervolgens de hulpvraag afstemmen op de diagnose. 
Ten eerste stelt hij/zij daarvoor de orthopedische manuele diagnose, stelt een behandelplan op, behandelt, evalueert en sluit de behandeling of de behandelserie af.

Onderzoekgegeven worden veelal vastgelegd in een Elektronische Patiënten Dossier. Soms zullen metingen plaats vinden  om een objectieve beoordeling te kunnen maken. Dit kan o.a. door het uitvoeren van gestandaardiseerde vragenlijsten. In voorkomende gevallen kan de patiënt gevraagd worden deze via Internet in te vullen om te voor komen dat er onnodige behandeltijd wordt gebruikt. Het elektronisch vastleggen evenals het declareren zijn items die door verzekeringen veelal ook worden opgelegd. Een simpele korte interventie is daarom bijna niet meer mogelijk.